“TariFlávio”
Binnen Flávio Bolsonaro’s missie naar Washington — en Lula’s gok dat het averechts werkt
eyesonbrasil
Er bestaat een bepaald soort politiek theater dat alleen werkt wanneer beide partijen het publiek iets anders willen laten geloven over precies dezelfde scène. Dat is ongeveer wat zich de afgelopen maand heeft afgespeeld tussen Brasília en Washington, terwijl senator Flávio Bolsonaro — zoon van de gevangen oud-president en inmiddels pré-candidato voor de verkiezingen van 2026 — zich heeft gepositioneerd als Brazilië’s onofficiële handelsgezant bij Donald Trump, terwijl de regering Lula er net zo hard aan werkt om diezelfde reis af te schilderen als een ijdelheidsproject dat niets heeft opgeleverd.
De fotomoment in het Oval Office
Eind mei reisde Flávio naar Washington zonder bevestigde afspraak, in de hoop simpelweg in de buurt van Trump te komen. Die foto kreeg hij: een opgestoken duim naast de president in het Oval Office, meteen breed gedeeld op sociale media als bewijs van toegang en relevantie. Wat hij niet kreeg, was een deal. Het kantoor van Trump bleef stil over de inhoud van eventuele gesprekken, en de onderliggende dreiging — een Section 301-onderzoek naar Braziliaanse handelspraktijken, van Pix tot contentmoderatie-uitspraken tegen Amerikaanse techbedrijven — bleef ondertussen gewoon doorlopen.
In juni opperde het kantoor van de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger (USTR) een extra heffing van 25% op Braziliaanse goederen, met een afzonderlijke toeslag van 12,5% die daar mogelijk nog bovenop komt. Een definitief besluit wordt verwacht na 15 juli. De senator reageerde door minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio een brief te schrijven met het verzoek Brazilië te sparen, en door formeel vijf minuten spreektijd aan te vragen bij een openbare USTR-hoorzitting op 6 juli — een hoorzitting die overigens vooral is bedoeld voor inbreng van de private sector en het maatschappelijk middenveld, niet voor Braziliaanse senatoren die naar het presidentschap dingen.
Wiens tarief is het eigenlijk?
De framing van de senator is consistent en doelgericht geweest: dit is geen heffing op Braziliaanse bedrijven, betoogt hij, maar op Lula. Volgens hem zijn het niet de bedrijven die echt het doelwit zijn; het is de president zelf, zijn gedrag, zijn dreigementen aan de Verenigde Staten, en wat Flávio anti-Amerikaans sentiment noemt, waarbij ideologie boven het belang van het Braziliaanse volk wordt geplaatst. Hij heeft ook benadrukt dat zijn reis naar Washington voorafgaat aan, en niets te maken heeft met, de nieuwe tariefdreiging — hij stelt dat de maatregelen teruggaan tot acties die al in 2025 begonnen en geen verband houden met zijn ontmoeting met Trump van een week eerder.
Dat is een zorgvuldig stukje boodschapdiscipline, en naar verluidt geen toeval. Bronnen vertelden CNN Brasil dat Flávio het advies kreeg afstand te nemen van elke retoriek die zou klinken als steun voor de tarieven die op Brazilië afkomen. Het politieke risico is duidelijk: als kiezers concluderen dat het Bolsonaro-kamp economische schade aan Braziliaanse exporteurs stilletjes verwelkomt — of zelfs heeft helpen organiseren — als drukmiddel om Jair Bolsonaro uit zijn straf van 27 jaar te krijgen, dan is dat een verhaal dat de hele campagne kan bepalen voordat die goed en wel begonnen is.
Lula’s regering ziet een kans
Het is dan ook niet verbazend dat het Planalto niet geneigd is Flávio te helpen die naald door het oog te krijgen. Braziliaanse diplomatieke bronnen, volgens berichtgeving van CNN Brasil, zien de reis naar Washington als weinig meer dan politiek theater, en wijzen de gedachte af dat de pré-candidato enige werkelijke invloed heeft op de tariefonderhandelingen. Sommige van die bronnen gaan nog verder: ze hebben de bijnaam “TariFlávio” aan de senator gekoppeld, waarmee zijn publieke imago rechtstreeks wordt verbonden aan de tarieven, en wijzen erop dat delen van de Bolsonaro-familie eerder juist hebben gelobbyd vóór precies dit soort druk.
Die bijnaam doet echt politiek werk. Het is een beschuldiging in één woord: dat Flávio niet vecht tegen de tarieven, maar er juist de oorzaak van is — of op zijn minst het meest gerieflijke gezicht ervan. Als dat blijft hangen, wordt elke nieuwscyclus over de tarieven automatisch ook een nieuwscyclus die kiezers herinnert aan welke familie ooit een buitenlandse president vroeg om druk uit te oefenen op Braziliaanse instellingen.
Flávio ziet, niet verrassend, precies de omgekeerde zet. Hij heeft Lula beschuldigd van bewuste nalatigheid tegenover de tarieven uit electorale overwegingen, en stelt dat de president denkt dat de impasse hem in oktober electoraal voordeel kan opleveren — zelfs als dat ten koste gaat van Braziliaanse bedrijven die failliet gaan. Hij heeft zijn verzoek voor de USTR-hoorzitting gepresenteerd als het verdedigen van de belangen van het Braziliaanse volk en een poging om te voorkomen dat bedrijven, die onder Lula’s regering al zwaar belast worden, nog verder worden getroffen.
De werkelijke inzet achter de symboliek
Haal de strijdende verhalen weg, en er schuilt een echte economische vraag onder: een definitief Amerikaans besluit wordt verwacht vanaf 15 juli, waarbij een heffing van 25% serieus wordt overwogen na het handelsonderzoek, naast een afzonderlijke toeslag van 12,5% die het Witte Huis al heeft aangekondigd — en Brazilië, dat in dezelfde groep landen valt die met dat tarief van 12,5% worden getroffen, heeft weinig ruimte om een uitzonderingspositie bij het Witte Huis te bedingen. Toch ziet de Braziliaanse regering naar verluidt nog altijd een smalle, maar reële, marge om het tarief van 25% omlaag te onderhandelen, en wordt verwacht dat technische gesprekken tussen de twee landen worden voortgezet.
Dit is het deel dat verloren gaat in het heen-en-weer over fotomomenten en bijnamen: wat ook het oordeel mag zijn over Flávio’s politieke theater, het zijn de échte Braziliaanse exporteurs — landbouw, staal, industrie — die wachten op een besluit dat net zo goed wordt gevormd door de binnenlandse politiek in Washington als door alles wat zich in Brasília afspeelt. De onderliggende USTR-zaak, geopend medio 2025 onder Section 301, noemt een lijst van klachten die veel verder gaat dan pure handelseconomie: beperkingen op politieke uitingsvrijheid, de structuur van Brazilië’s Pix-betaalsysteem, antikorruptie-handhaving, ethanoltarieven, intellectuele-eigendomsbescherming, en illegale ontbossing. Dat is een breed dossier, en het betekent dat het conflict nooit met vijf minuten spreektijd van één senator op te lossen was, hoe symbolisch geladen dat podium ook is geworden.
Een schaakspel zonder duidelijke uitkomst — voorlopig
Wat deze episode interessant maakt, is niet zozeer de tarieven zelf — handelsconflicten tussen Brazilië en de VS gingen aan dit hele verhaal vooraf en zullen het waarschijnlijk ook overleven. Het is dat beide grote kampen in de verkiezingen van komend oktober dezelfde tarieven proberen te gebruiken als bewijs van de ongeschiktheid van de ándere kant om te regeren. Voor Flávio zijn de tarieven bewijs van Lula’s roekeloosheid en anti-Amerikaanse houding. Voor de regering Lula en haar bondgenoten zijn de tarieven — en Flávio’s gehaaste poging om ermee om te gaan — bewijs dat de familie Bolsonaro altijd haar eigen juridische en politieke overleving boven het economische belang van het land zal stellen.
Beide argumenten vergen dat de kiezer ongemakkelijke details negeert: het kamp van Flávio praat liever niet over de historie van de familie als pleitbezorger voor Amerikaanse druk; dat van Lula praat liever niet over de vraag of assertievere diplomatie de tariefdreiging maanden geleden al had kunnen afzwakken. Sommige bronnen gaan zelfs zo ver om Flávio’s interventie “teatro” te noemen — een opvoering — een beschuldiging die, terecht of niet, moeilijk voor hem zal zijn om vóór oktober helemaal van zich af te schudden.
Trump heeft, voor zijn part, de enige stem die in deze ronde echt telt, en tot nu toe heeft hij geen van beide kampen iets definitiefs gegeven om mee te werken — alleen een foto, een hangend besluit, en een Braziliaanse verkiezingscampagne die een handelsconflict al behandelt als de openingszet van het komende jaar.
Dit stuk weerspiegelt concurrerende politieke verhalen uit het Bolsonaro-gezinde en het Lula-gezinde kamp in Brazilië, zoals weergegeven in de Braziliaanse pers; lezers wordt aangeraden de framing van beide kanten zelfstandig te wegen, omdat de onderliggende tariefbeslissing nog onopgelost is.
